göksun coğrafi yapısı

göksunun genel coğrafi yapısı ve özellikleri

Göksun daha önce göl olan yerin kuruması ile meydana gelen etrafı dağlarla çevrili çanak şeklinde bir yerleşim yerine sahiptir. (Ceyhan ırmağının kollarından biri olan Göksun Çayının toroslar üzerinde oluşturduğu geniş ve yüksek Göksun Ovasında kurulmuştur.)Denizden yüksekliği ortalama 1350 metre olan kent ve çevresi genellikle çok az eğilimli alanlardan oluşmaktadır. Göksun Ovası toprak bakımından geniş ve sulanabilir nitelikte olmasına rağmen, yüksek olmasından kaynaklanan sert ve kara iklimi koşulları tarımsal üretimi olumsuz olarak etkilemektedir. Ova kuzeyden Binboğa Batıdan Kırdağ, Doğudan Kaman Dağları ve Güneyden Bayrat sırtları ile çevrilidir. Hakim rüzgar yönü kuzey ve kuzeydoğudur.

Göksun ovasından Terbüzek ve Kömür çayları geçmektedir. Göksun’un içme suyu Terbüzek çayının çığ yeri olan 14 km. kuzeybatısındaki kaynaktan sağlanmaktadır. Ayrıca; Terbüzek ve Kömür çayları ile yer altı su kaynaklarından istifade edilerek D.S.İ ce tarım arazileri sulanmaktadır.

Göksun, Kahramanmaraş ilinin Kayseri’ye (Güneydoğu ve Akdeniz’i İç Anadolu’ya) bağlayan karayolu üzerinde ve bu yolun Afşin, Elbistan ve Malatya’ya bağlayan karayolu kavşağında  yer almaktadır. Ulaşım bakımından elverişli bir konumda bulunan Göksun’un çevre yerleşimlere ve kentsel merkezlere uzaklığı Kahramanmaraş’a 90 km, Kayseri’ye 200 km, Elbistan’a 65 km, Afşin’ne48 km, Pınarbaşı’na 90 km.dir. Göksun 3.derecede deprep bölgesindedir. Şimdiye kadar önemli bir deprem ve hasar olmamıştır.

GENEL FİZİKİ COĞRAFYA ÖZELLİKLERİ

1. Çalışma Alanının Yeri ve Sınırları
Göksun Akdeniz Bölgesi’nin kuzeye doğru yaptığı uzantılardan biri olan doğu uzantısının kuzeydoğu kenarında yer alır. Hatta Akdeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgeleri’nin sınır kavşağında bulunan Göksun Ovası’nın önemli sayılabilecek bir bölümü Doğu Anadolu Bölgesi sınırları içinde kalmıştır.
K.Maraş il sınırları içindeki Göksun ilçesi denizden 1344m 30’ doğu boylamı°01’ kuzey enlemi ve 36°yükseklikte olup 38 üzerindedir.
Göksun doğuda Elbistan ve Ekinözü ilçeleriyle, kuzeydoğu da Afşın, güneyde Andırın ve K.Maraş merkez ilçe ile sınırı bulunmaktadır. Kuzeyden Kayseri ili’ne bağlı Sarız ilçesi ve batıdan Adana ili’ne bağlı Saimbeyli ve kuzeybatıdan Tufanbeyli ilçeleriyle çevrelenmiştir.
Göksun, K.Maraş ili’nin kuzeybatısında oldukça yüksek bir alanda yer alır. Kuzey-güney doğrultusunda uzanan Dibek Dağları (2549m), batıda ilçenin Adana ili ile doğal sınırını oluşturur (Ana Britanica; cilt.9,s.590). 10 km güneyinde Kaman dağı (2352m) ve güneybatı tarafında Armut dağı (2410m) yükselir. Doğusunda Berit ve Kandil dağları (2240m), kuzeyinde ovaya dik uzanan Binboğa ve Delihöbek dağları yer almaktadır.
Akdeniz Bölgesi’nin Yukarı Ceyhan Bölümü içerisinde yer alan Göksun ilçesi Afşın-Elbistan-Andırın ilçelerinin yanı sıra K.Maraş-Kayseri-Malatya illeri arasındaki ulaşımda kavşak durumundadır. Merkez ilçenin güney ve doğusundaki iller hariç diğer tüm illerimizle olan bağlantısı Göksun-Kayseri karayolu ile sağlanmaktadır.
Antitoros’un Binboğa dağlarından çıkarak Elbistan’ın güneybatısında Ceyhan nehrine karışan Göksun çayı üzerinde etrafı yüksek dağlarla çevrili ovanın kuzey kenarı yakınında bir tepecik üzerinde deniz seviyesine nazaran 1240m irtifada bir kasaba ve kaza merkezi olup tabi bulunduğu Maraş’a 80km’yi biraz aşan bir yol ile bağlıdır(İslam Ansk., cilt.4, s.812).

 

2. Morfoğrafya özellikleri
İlçe arazisi Maraş ilinin batı bölümünde Kayseri ile Maraş arasında olup çok yerinde dağlık ve sarptır. Torosların bir bölümü olan buradaki dağların (Binboğa, Dibek ve Armut dağlarının Göksun ovasına yaklaştıkları yerler) çok yeri kalker yapılı kıvrım dağları olup yükseklikleri 2000-2500m’dir. bu dağlar arasında Göksun ovası uzanır. Ova yeni alüvyonlarla örtülüdür. Göksun ovası adıyla anılan bu düzlük Göksun çayının kaynak kollarının birleştiği girintili-çıkıntılı dar bir ova ve bir çöküntü alanıdır. Kuzeydoğudaki Afşın ve Elbistan ovalarında dar vadilerle ayrılmıştır. Yüksek dağlar arasındaki bir çöküntü alanı durumunda bulunan bu ovaya çevredeki dağlardan bir çok dereler iner. Ovada birleşerek Göksun çayını meydana getirirler (Türk Ansk.,Cilt.17, s.507).
İlçenin kuzey kesimini engebelendiren Binboğa dağları Işık dağında 2935m’ye yükselir. İlçenin en yüksek noktası güneydoğudaki Berit dağında 3027m’dir. Binboğa dağları doğuya gidildikçe yüksekliği 1500-2000m arasında değişen platolara dönüşür. Berit dağının çevresinde yer yer zengin çayırlarlı kaplı platolar yer alır... Göksun çayının suladığı Göksun ovasının uzunluğu 30 km, genişliği ise 20 km’dir (Ana Britanica, Cilt.9, s.590).

Afşin-Elbistan tarafından kuzeydoğusu açık olmak üzere her tarafı kıvrımlı ve kırıklı dağ sıralarıyla çevrili bulunan ilçenin yerleşim alanı yeni alüvyon tabakaları ile örtülüdür. Alüvyonla örtülü alanlar kuzeye ve kuzeydoğuya doğru akarsu yatakları buyunca geniş alanlar şeklinde uzanmaktadır. Alüvyonlar kuzeyde Bozhöyük kasabası civarında sona ermektedir. Alüvyonlarla kaplı alanın kuzey ve batı kesimleri yükseltiye bağlı olarak perme-karbonifer yapılı arazilerdir. Büyükkızılcık kasabası yakınlarında kristalize kalker ve dolomitlere rastlanmaktadır. Bunların yanı sıra Orta Miysen arazilerine metamorfik serilere ve serpantinlere rastlanmaktadır.
Ovanın en önemli akarsuyu olan Göksun çayının güneyinde kalan saha büyük bir kitle teşkil edip, küçüklü –büyüklü akarsularla verev ve dikey olmak üzere muhtelif istikametlerde parçalanmıştır.

İklim  ve  Bitki  Örtüsü:

Akdeniz   iklim  kuşağında  yer  almasına  rağmen  Toroslar’ın  olumsuz  etkisi  ve  yükseltiden  dolayı, Göksun’ da deniz  etkisi  görülmez. İlçede  yazları sıcak ve  kurak, kışları  ise  soğuk ve kar yağışlı  olan  Akdeniz yakını dağ iklimi görülür. İlçemizde Akdeniz yağış rejimi görülür. En fazla yağışı kış ve ilkbahar mevsimlerinde, en az yağışı ise yaz mevsiminde alır.  

Göksun  ilçe  sınırları  içerisindeki  hâkim  bitki  örtüsü  steptir. Göksun İlçesinin Batı kısımlarında, Akdeniz’ e bakan yüksek dağ yamaçlarına yıllık yağışın çok olduğu yerlerde (1500-2000 mm) Karadeniz ikliminin etkisi görülür. Buralarda yaz kuraklığı pek olmaz. Karadeniz’ e özgü bitki türlerinden porsuk, kayın, gürgen, kızılağaç, mürver  benzeri bitkiler bu alanlarda doğal olarak yetişmektedir.   

Bölgemiz, ardıç türünden sedir ve karaçam türlerine kadar bir çok türü barındıran ormanlara sahiptir. Ormanlık alanlar ağaç türleri itibariyle en fazladan en aza doğru şöyledir: Ardıç, meşe, ibreli ardıç karışımı, karaçam, ibreli yapraklı ardıç karışımı, köknar, sedir ve kızılçam.  

Akarsular ve Göller :

İlçe  sınırları  içinde  herhangi  bir  doğal  göl  yoktur.   Çardak  kasabası ve  Kamışçık  köyünde  birer gölet  bulunmaktadır. Ayrıca  ilçenin  Kuzey doğusunda  bulunan  Adatepe Barajı ve Değirmendere  kasabasındaki  gölet  inşaatı da  devam  etmektedir.

Göksun Ovası’ ndan geçen Hurman çayının kollarından olan Törbüzek ve Kömür akarsuları bulunur. Bu akarsularda Törbüzek çayında % 25, Kömür çayın da ise % 75’ lere varan oranlarda, Temmuz ve Ağustos aylarında, su azalması görülmektedir. Ovanın orta kısmında, bu akarsular üzerinde, DSİ tarafından sulama kanalları ve sulama pompaları yaptırılmıştır. Bu sayede, ovanın büyük bir bölümünde sulu tarım yapılmaktadır. Törbüzek ve Kömür akarsuları üzerine DSİ tarafından yapılan regülatör, pompa istasyonları ve kanallar şunlardır:

a)     Regülâtörler:

1.     Kömür Regülâtörü

2.     Törbüzek Regülâtöre

b)     Pompa istasyonları:

1.     Kuşoğlu Pompa İstasyonu

2.     Arslanbey Pompa İstasyonu

c)     Kanallar:

1.     S1 Ana Kanalı: Uzunluğu 14600 m’ dir. 13150 m. kaplamadır.

2.     S2 Ana Kanalı: Uzunluğu 11125 m’ dir. 8800 m. kaplamadır

3.     S3 Ana Kanalı: Uzunluğu 3505 m’ dir. Tamamı kanalettir. Maksimum debi 215 L/S

4.     S4 Ana Kanalı: Uzunluğu 1800 m’ dir. Tamamı kanalettir. Maksimum debi 106 L/S’dir.

5.     S5 Ana Kanalı: Uzunluğu 2750 m’ dir.

6.     S6 Ana Kanalı: Uzunluğu 8925 m’ dir. 2400 m. kaplama olmak üzere maksimum debi 440 L/S’ dir.

7.     S7 Ana  Kanalı: Uzunluğu 10250 m’dir.9325 m kaplamadır.

Toplam 217885 m. Sulama kanalı, 91135 m. Servis yolu, 92765 m. Drenaj kanalı, 19980 m. Kuşaklama kanalı, 29 adet yer altı kuyusu bulunmaktadır.

Göksun İlçesinin İklim ve Yağış ölçüleri ;

Yüzölçümü ve Arazi Dağılımı

İlçemizin yüzölçümü 491 km2'dir. Bu miktar ilin toplam yüzölçümü (14,327 km2) içersinde % 13,4 lik bir yüzdeye sahiptir. Arazi dağılımı aşağıdaki gibidir:

Görüldüğü üzere ilçe yüzölçümünün Büyük bir  kısmını orman arazileri ve koruluk alanlar kaplamaktadır. En düşük arazi oranı tarımsal arazilerdedir  Orman idaresi tarafından gerek ağaçlandırma ve gerekse erozyonu  önleme çalışmaları çerçevesinde; 481 hektarlık alan üzerinde tabii tescil ve gençlik bakımı, 1000 hektar üzerinde Suni tensil ve kültür bakımı, 173 hektar üzerinde ise orman içi ağaçlandırma bakımı yapılmıştır